Flini tetë orë, analizat janë në rregull, por nga mesi i pasdites ndiheni të rraskapitur. Nëse kjo ju duket e njohur, problemi mund të mos jetë ajo që ju mungon, por ajo që po ju harxhon energjinë. Shpesh lodhjen ia atribuojmë gjumit të dobët, stresit, mungesës së ujit apo kafesë së tepërt. Por edhe zakonet e vogla të përditshme — kontrollimi i vazhdueshëm i telefonit, emaileve, lajmeve dhe rrjeteve sociale, si dhe mungesa e pushimeve — mund të krijojnë një “konsumim të padukshëm të energjisë”. Këto kërkesa të vazhdueshme ndaj vëmendjes dhe sistemit nervor mund të na lënë të rraskapitur, edhe pa e kuptuar. Zbuloni 7 zakonet që mund t’ju harxhojnë energjinë.

Zakoni 1 – Kontrollimi i telefonit sapo zgjoheni
Një zakon i zakonshëm për shumë prej nesh është të kontrollojmë telefonin sapo zgjohemi. Duket i padëmshëm, por mund të ndikojë në mënyrën se si nis dita.
Sipas shkencëtares së sjelljes Lesser, fakti që telefoni shërben edhe si alarm e bën të lehtë marrjen e tij në dorë. Më pas, njoftimet, mesazhet dhe emailet janë aty, gati për t’u kontrolluar. Kjo mund të krijojë një cikël shpërblimesh të paparashikueshme, duke e bërë më të vështirë t’i rezistojmë dëshirës për ta kontrolluar vazhdimisht.
Psikologia Dr. Tara Quinn-Cirillo thekson se kontrollimi i telefonit menjëherë pas zgjimit mund të sjellë një ngarkesë të menjëhershme informacioni dhe një reagim të lehtë stresi, në vend që trupi dhe truri të zgjohen gradualisht.Edhe drita luan rol. Ekspozimi ndaj dritës natyrale pas zgjimit ndihmon në rregullimin e orës biologjike dhe mund të ndikojë në nivelin e vigjilencës gjatë ditës. Prandaj, në vend që ta nisni ditën me telefonin, provoni të kaloni minutat e para në dritë natyrale dhe pa njoftime.

Zakoni 2 – Trajtimi i çdo njoftimi sikur të jetë urgjent
Një zakon i njohur për shumë prej nesh është të jemi gjithmonë tepër të disponueshëm. Problemi nuk janë vetëm njoftimet, por mënyra se si ato ndërpresin vazhdimisht vëmendjen tonë. Siç shpjegon Dr.Cirillo, reagimi ndaj çdo tingulli apo njoftimi na largon nga ajo që po bëjmë dhe na e vështirëson përqendrimin. Sa herë kalojmë nga një mesazh te një email apo aplikacion tjetër, truri duhet të ndërrojë fokus dhe të përpunojë informacion të ri. Kjo krijon një “kosto kalimi”, e cila mund të rrisë lodhjen mendore, të ulë efikasitetin dhe të ndikojë në përpunimin dhe kujtesën. Një ndërprerje e vetme mund të duket e parëndësishme, por dhjetëra ndërprerje gjatë ditës grumbullohen dhe krijojnë tension mendor, duke ju bërë më të shpërqendruar, më nervozë dhe më të lodhur. Jo çdo njoftim është urgjent dhe jo çdo mesazh kërkon përgjigje të menjëhershme. 

Problemi nuk janë domosdoshmërisht vetë njoftimet, por mënyra se si ato ndërpresin vëmendjen tonë. Siç shpjegon Dr.Cirillo, reagimi i vazhdueshëm ndaj tingujve dhe njoftimeve të telefonit na largon nga ajo që po bëjmë dhe na ndërpret përqendrimin. Pa e kuptuar, mund të duket sikur telefoni e ka marrë vëmendjen tuaj me qira. Sa herë kalojmë nga një mesazh te një email apo aplikacion tjetër, truri duhet të ndryshojë fokus dhe të përpunojë informacion të ri. Kjo krijon një “kosto kalimi”, e cila mund të rrisë mbingarkesën mendore dhe lodhjen, duke ndikuar edhe në përqendrim, efikasitet dhe kujtesë. Një ndërprerje e vetme mund të duket e parëndësishme, por shumë të tilla gjatë ditës grumbullohen dhe krijojnë tension mendor, duke ju lënë më të shpërqendruar, më nervozë dhe më të lodhur.

Zakoni 3 – Mbushja e çdo momenti të qetë me përmbajtje
Truri ynë nuk është krijuar për të përpunuar informacion pa ndërprerje gjatë gjithë ditës. Pauzat dhe momentet e qeta janë të nevojshme për të përpunuar përvojat, rregulluar emocionet dhe konsoliduar kujtimet. Psikologia Dr. Cirillo thekson rëndësinë e kohës së çlodhjes, e cila i jep trurit mundësinë të shkëputet nga stimulimi i vazhdueshëm. Kur çdo moment bosh mbushet me telefon, video, muzikë apo përmbajtje të tjera, mund të krijohet një gjendje e vazhdueshme ngarkese mendore dhe lodhjeje. Ndonjëherë, mënyra më e mirë për të rikuperuar energjinë është thjesht të mos bëni asgjë.

Zakoni 4 – Të punuarit gjatë drekës pa bërë vërtet pushim
Pushimi i drekës duhet të jetë një shkëputje e vërtetë nga puna, jo të hani shpejt ndërsa përgjigjeni ndaj emaileve. Pa pauza të rregullta, trupi dhe truri nuk kanë mundësi të rikuperohen gjatë ditës. Specialistja e burnout-it, Dr. Claire Ashley, thekson se energjia jonë natyrshëm rritet dhe ulet në cikle, ndaj vazhdimi i punës gjatë rënieve të energjisë mund të nënkuptojë se po injorojmë sinjalet e trupit për pushim. Pushimet e duhura nuk ulin produktivitetin. Përkundrazi, ato mund të përmirësojnë përqendrimin, të reduktojnë gabimet dhe t’ju ndihmojnë të punoni më mirë. Prandaj, largohuni nga puna gjatë drekës — edhe për pak minuta.

Zakoni 5 – Mbushja e kalendarit me shumë angazhime
Ky zakon u drejtohet veçanërisht atyre që e kanë të vështirë t’u thonë “jo” të tjerëve. Një program tepër i ngjeshur krijon një ndjesi të vazhdueshme presioni. Edhe aktivitetet që na pëlqejnë mund të mos na çlodhin kur nuk lëmë hapësirë mes tyre. Specialistja e burnout-it, Dr. Claire Ashley, e lidh këtë me “ngarkesën alostatike” — konsumimin gradual të trupit kur përballet me kërkesa të vazhdueshme pa kohë të mjaftueshme për rikuperim. Edhe aktivitetet pozitive kërkojnë energji dhe mund të shtojnë këtë ngarkesë. Kur kjo gjendje zgjat, trupi dhe mendja mund të mbeten vazhdimisht në gatishmëri, duke e bërë tensionin një gjendje të zakonshme. Zgjidhja? Mësoni të thoni “jo” dhe t’i jepni vetes hapësirë për të pushuar.

Zakoni 6 – Shndërrimi i kohës së lirë në produktivitet
Nëse nuk punojmë, shpesh kalojmë menjëherë te telefoni, televizori, blerjet online, podkastet apo videot. Këto aktivitete mund të na largojnë përkohësisht nga puna dhe shqetësimet, por shpërqendrimi nuk është gjithmonë i njëjtë me rikuperimin. Pushimi i vërtetë duhet t’ju ndihmojë të ndiheni më të qetë dhe më të çlodhur, jo thjesht t’ju mbajë të zënë me diçka tjetër. Kjo mund të nënkuptojë një shëtitje, pak qetësi pa telefon, një bisedë, aktivitet fizik të lehtë, një hobi pa objektiv, kohë në natyrë ose thjesht të mos bëni asgjë. Jo çdo minutë e lirë duhet të mbushet me diçka. Ndonjëherë, pushimi më i mirë është pikërisht të mos bëni asgjë.

Zakoni 7 – Ngatërrimi i shpërqendrimit me pushimin e vërtetë
Jemi mësuar aq shumë të mbushim çdo moment të lirë, saqë shpesh e ngatërrojmë shpërqendrimin me rikuperimin. Scrolling-u, serialet, blerjet online apo podkastet mund të na largojnë përkohësisht nga puna dhe shqetësimet, por jo domosdoshmërisht na ndihmojnë të çlodhemi. Siç thekson psikoterapisti David Cornwell, shumë prej nesh e kanë të vështirë të përballen me mendimet dhe emocionet e pakëndshme. Në vend të tyre, kërkojmë aktivitete që na shpërqendrojnë ose na bëjnë të ndihemi produktivë. Lehtësimi i përkohshëm, megjithatë, nuk është gjithmonë rikuperim i vërtetë. Aktivitetet që na rikuperojnë realisht priren të na rikthejnë te momenti i tanishëm dhe të na bëjnë të ndihemi më të qetë, më të lidhur me veten dhe më energjikë. Pyeteni veten: po pushoj vërtet, apo thjesht po shmang atë që ndiej?

© REVISTA TEUTA. Të gjitha të drejtat janë të rezervuara.